Sommige plekken op reis blijven je bij. Omdat ze mooi zijn, ja, maar soms ook omdat ze je raken op een manier die je niet had verwacht. Dat hadden wij bij Spinalonga. Een klein eilandje voor de kust van Oost-Kreta, met een zwaar verleden. Hier woonden jarenlang mensen die verbannen waren van het vasteland omdat ze lepra hadden. Je voelt het nog als je er rondloopt. En toch is het ook prachtig, met uitzicht over zee, oude ruïnes en een sfeer die moeilijk te omschrijven is.
Wij bezochten Spinalonga tijdens onze vakantie in Koutouloufari. Vanuit daar rijd je in ongeveer een uur naar het dorpje Plaka, waar je zo op de boot stapt. Maar daarover straks meer – eerst even terug in de tijd.
Dit lees je in deze blog
Van Venetiaans fort naar leprakolonie
Spinalonga is oorspronkelijk een Venetiaans fort uit de 16e eeuw. Je ziet het nog aan de dikke muren, oude poorten en de ligging: strategisch, hoog op een rots, midden in de baai van Elounda. In die tijd was het vooral bedoeld om piraten en Ottomanen buiten te houden. Maar de echte geschiedenis – de kant die je voelt als je er rondloopt – begint pas in 1903.
In dat jaar werd Spinalonga een leprakolonie. Mensen die besmet waren met lepra werden naar het eiland gestuurd, vaak tegen hun wil. Ze moesten hun familie achterlaten, hun huis, hun hele leven. Eenmaal op het eiland leefden ze in armoede, soms zonder medische zorg. Pas later kwamen er artsen, een ziekenhuis en zelfs een kleine gemeenschap met winkels, een café en een schooltje. Dat vond ik echt bizar om te bedenken: dat er op zo’n plek tóch nog geprobeerd werd om er iets van te maken.
De leprakolonie bleef bestaan tot 1957. Daarna werd het eiland verlaten en raakte het langzaam in verval. Pas in de jaren 80 en 90 werd Spinalonga weer voorzichtig opgeknapt. En nu is het een van de populairste bezienswaardigheden van Kreta.
Wat zie je op Spinalonga zelf?
Spinalonga is niet groot, maar je kunt er verrassend veel ontdekken. Zodra je door de dikke stenen poort loopt – de beruchte Dante’s Gate – voelt het alsof je in een openluchtmuseum stapt. Je loopt door smalle straatjes met afbrokkelende muren, langs huisjes waar ooit tientallen mensen woonden. Sommige gebouwen zijn deels gerestaureerd, waardoor je beter kunt zien hoe het leven hier eruitzag. Er is een klein kerkje met mooie fresco’s, een verlaten ziekenhuis waar je de kamers nog kunt binnenkijken, en een eenvoudige begraafplaats aan de rand van het eiland. Loop ook zeker het pad omhoog richting de oude vestingmuur. Vanaf daar heb je een panoramisch uitzicht over de baai van Elounda – het contrast tussen die rust en het verhaal van het eiland is bijna surrealistisch.
Je kunt in ongeveer een uur het hele eiland rondlopen, inclusief het pad dat je bovenlangs de vestingmuur brengt. Vanaf daar heb je prachtig uitzicht over de baai van Elounda, met helderblauw water en bergen op de achtergrond. Een gek contrast met het verdrietige verhaal van het eiland zelf.
Wat mij vooral raakte was de begraafplaats. Klein, eenvoudig, maar zo stil. En het idee dat hier mensen zijn overleden die volledig afgesloten waren van de rest van de wereld, puur omdat ze ziek waren… dat blijft hangen.
De verhalen achter de muren van Spinalonga
Wat Spinalonga écht bijzonder maakt, zijn niet alleen de ruïnes en het uitzicht, maar vooral de verhalen die erbij horen. Hier woonden jarenlang mensen die vanwege lepra verbannen werden van het vasteland. Families werden uit elkaar gerukt, vaak zonder afscheid. Toch probeerden de bewoners van het eiland er het beste van te maken. Er ontstond zelfs een kleine gemeenschap met een school, een bakker en zelfs een café. Veel van deze verhalen kwamen tot leven toen ik het boek The Island van Victoria Hislop las – een roman over een vrouw die teruggaat naar Kreta en ontdekt dat haar familiebanden met Spinalonga veel dieper gaan dan ze dacht. Het boek is deels gebaseerd op echte gebeurtenissen en gaf ons bezoek nog meer lading. Echt een aanrader als je het eiland gaat bezoeken, of net terug bent en het allemaal nog even wilt laten bezinken.
Hoe kom je op Spinalonga?
Je bereikt Spinalonga alleen per boot. De makkelijkste en snelste manier is vanuit het dorpje Plaka. Dit ligt letterlijk tegenover het eiland. Vanuit de kleine haven vertrekken elk kwartier bootjes die je in zo’n 10 minuten naar Spinalonga brengen. Je betaalt voor de overtocht (ongeveer € 10 retour) en daarnaast ook entree voor het eiland zelf (ca. € 8 per volwassene).
Een andere optie is een boottocht vanuit Elounda, iets verderop. Die duurt zo’n 20 minuten en kost iets meer, maar is ook een mooie route. Sommige boten maken onderweg een tussenstop om te zwemmen. Vanuit Agios Nikolaos kun je ook een georganiseerde tour doen, inclusief gids, maar die duren vaak wat langer en zijn wat massaler.
Een boottocht boeken naar het lepra-eiland
Je hoeft zo’n boottocht niet weken van tevoren te regelen. In Plaka of Elounda kun je vaak gewoon ter plekke een kaartje kopen.
Wil je zeker weten dat je niet hoeft te wachten (vooral in het hoogseizoen), dan kun je online boeken via platforms zoals GetYourGuide of via je hotel. Voordeel als je online boekt: je bent zeker van je favoriete tijdstip en kunt de beste prijs zoeken.
Sommige tours combineren Spinalonga met zwemmen of een lunchstop, dus kijk even wat bij je past. Zo maak je er gelijk een dagvullend programma van, wat wij ook deden uiteindelijk. Ja, het is wat drukker, maar goed, dat weet je wanneer je in het hoogseizoen op een Grieks eiland zit zoals wij.
Zelf met een veerboot naar Spinalonga
Je kunt gewoon naar Plaka of Elounda rijden (of met een taxi) en daar ter plekke een kaartje kopen voor een van de bootjes. In Plaka vertrekken ze vaak al om de 10–15 minuten en brengen je in 10 minuten naar het eiland. Je stapt daar af, betaalt je entree en loopt lekker op je eigen tempo rond. Geen gids nodig dus!
Wil je wél wat uitleg, maar niet in een groep? Dan kun je overwegen om een audiotour te downloaden of een gidsboekje mee te nemen. Het eiland is vrij klein en overzichtelijk, dus je kunt er zeker zelf je weg vinden.
Meer praktische tips voor Spinalonga
- Overweeg zelf of je met een tour meewilt of het eiland zelf wil bezoeken. Als je een huurauto hebt is dat prima te doen. Met een georganiseerde tour word je opgehaald bij je accommodatie.
- Neem water en zonnebrand mee. Er is nauwelijks schaduw op het eiland.
- Draag goede schoenen, want de paden zijn ongelijk en je loopt een stukje omhoog. Kies dus zelf of je goed bent met slippers.
- Wij vonden het fijn om met een gids te gaan, omdat zo’n eiland dan altijd veel meer betekenis krijgt dan wanneer je enkel er rondloopt en de bordjes leest. Je neemt de moeite erheen te gaan, dan wil je niet binnen de korte keren klaar zijn.
In de buurt overnachten
Wij bezochten Spinalonga vanuit Agios Nikolaos tijdens een eerdere vakantie. Recent verbleven we in een nog gezelliger plaatsje: Koutouloufari, een gezellig bergdorpje boven Chersonissos. Een uurtje rijden, maar goed te doen met een huurauto of een georganiseerde tour. Onderweg heb je ook nog prachtige uitzichten over de baai.
Wil je dichterbij overnachten, dan is Agios Nikolaos ook een leuke optie. Dit stadje ligt aan een helderblauw meer, heeft een gezellige boulevard en een mix van cultuur en strand. Ook Elounda ligt vlakbij, en is iets rustiger, maar wel sfeervol.
